Πετρελαιο-κηλιδώθηκε ο αγώνας κατά του Ασαντ

Η Συρία φέρεται να διαθέτει κοιτάσματα πετρελαίου αντίστοιχα με όλα τα αποθέματα του Κουβέιτ και κρίνεται από τους ειδικούς ότι μπορεί να αναδειχθεί σε διαμετακομιστικό κέντρο ενέργειας  από την Ανατολική  Μεσόγειο στην Ευρώπη, δίνοντας νέες προεκτάσεις στο «αντάρτικο» που διεξάγουν φανατικοί ισλαμιστές, αλλά υποστηρίζεται από τη δύση.

Μια νέα διάσταση στον εμφύλιο της Συρίας αποτελεί η εκμετάλλευση των ενεργειακών αποθεμάτων της που δίνει ένα επιπλέον κίνητρο στη μάχη των επαναστατικών δυνάμεων αλλά και των συμμάχων τους κατά του καθεστώς της Δαμασκού. Τα ενεργειακά αποθέματα δεν αφήνουν ασυγκίνητα τα αντίπαλα στρατόπεδα που εμπλέκονται στο «proxy war» ( πόλεμο δια αντιπροσώπων) που λαμβάνει μέρος στην κρίση της Συρίας. Οι αντάρτικες δυνάμεις έχουν δώσει μάχες για να καταλάβουν κάποιες περιοχές που διαθέτουν ενεργειακά αποθέματα και ότι η Ρωσία φαίνεται να έχει στείλει, σύμφωνα με Al-Monitor, πλοίο για να εξερευνήσει τα συριακά ύδατα ενδεχομένως να ανοίξει και ένα άλλο ενεργειακό μέτωπο. Η Συρία εξαιτίας της γεωστρατηγικής της θέσης μπορεί να διαδραματίσει ρόλο διαμετακομιστικής χώρας  Μεσόγειου και Ευρώπης καθώς διαθέτει τρεις παραθαλασσίους τερματικούς σταθμούς εξαγωγής πετρελαίου, δίκτυο αγωγών και υποδομές για σχεδιασμό νέων διασυνδετήριων οδών μεταφοράς ενεργείας.

Τα αποθέματα

Η παραγωγή πετρελαίου της Συρίας αποτελεί περίπου το 24% του ΑΕΠ, το 25% των εσόδων του προϋπολογισμού και το 40% των εσόδων από τις εξαγωγές. Τα αποθέματα πετρελαίου εντοπίζονται σε τρεις περιοχές: η πρώτη είναι στην αλ- Σουαιντίγια και αλ-Ραμιλάν στα βόριο-ανατολικά, η δεύτερη στη δεξαμενή του Ευφράτη, συγκεκριμένα στα πεδία Ομάρ και Ταίμ, όπου βρίσκονται και τα μεγαλύτερα αποθέματα ακατέργαστου πετρελαίου και η τρίτη στην έρημο της χώρας. Οι 2D σεισμικές έρευνες του 2005 που έκανε η Inseis μια νορβηγική εταιρία σε απόσταση 5000 χλμ από τις συριακές ακτές εκτίμησε ότι σε περίπου δεκατρία ενεργειακά πεδία υπάρχουν περίπου 30 δις. βαρέλια πετρελαίου. Τα τέσσερα από τα δεκατρία πεδία που εκτείνονται από τη λιβανική μεθόριο στην πόλη Μπανίγια της συριακής ακτής (κοντά στην Ταρσό), περιέχουν ποσότητα πετρελαίου αντίστοιχη με όλα τα αποθέματα του Κουβέιτ.

Ωστόσο δύο χρόνια μετά το ξέσπασμα της εξέγερσης εγείρονται ερωτήματα σχετικά με την τύχη του πετρελαίου της Συρίας. Οι ευρωπαϊκές και αμερικανικές κυρώσεις που επιβλήθηκαν στον τομέα του πετρελαίου ανάγκασαν τη Δαμασκό  να αναζητεί αγοραστές για ποσότητα  από 110 έως 150 χιλιάδες βαρέλια ακατέργαστου πετρελαίου την μέρα, ενώ πριν  το 99% του ποσού αυτού εξάγονταν στην Ευρώπη. Τα τελευταία στοιχεία της US Energy Information Administration δείχνουν ότι η παραγωγή πετρελαίου τον Οκτώβριο του 2012, ήταν 153.000 βαρέλια πετρελαίου τη μέρα, ποσότητα που αναλογούσε σε 60% πτώση από το Μάρτιο του 2011 από τότε που  άρχισε η επανάσταση.

Διυλιστήρια

Παράλληλα η Συρία διαθέτει και δυο διυλιστήρια στις πόλεις Χομς και Μπανίγια  που η κοινή δυνατότητα παραγωγής τους μέσα στο 2012, σύμφωνα με το περιοδικό Oil & Gas, ήταν μόλις λίγο κάτω από τα 240.000 βαρέλια τη μέρα, ποσότητα που ανταποκρίνεται μόνο στα τρία τέταρτα της εγχώριας ζήτησης για τα διυλισμένα προϊόντα. Τα πεδία άντλησης πετρελαίου βρίσκονται, στα ανατολικά, κοντά στα σύνορα με το Ιράκ ή στο κέντρο της χώρας στα ανατολικά, της πόλης Χομς. Ειδικές μονάδες ασφαλείας έχουν αναπτυχθεί σε πολλές από τις πετρελαιοπηγές και τις εγκαταστάσεις της χώρας για να την προστατέψουν από δολιοφθορές. Παρά ταύτα το δίκτυο αγωγών είναι αρκετά ανεπτυγμένο παρά το γεγονός ότι πολλά τμήματα έχουν καταστραφεί από τις μάχες και τα σαμποτάζ από την έναρξη της εξέγερσης. Ένα συγκεκριμένο τμήμα του αγωγού κοντά στην πόλη Χομς είχε καταστραφεί αρκετές φορές κατά τη διάρκεια του 2012, διακόπτοντας τις ροές πετρελαίου και επιδεινώνοντας τις μεγάλες ελλείψεις του πετρελαίου μέσα στη χώρα. Το σύστημα αγωγών της Συρίας, διαχειρίζεται η Syrian Company for Oil Transport (SCOT),  συμπεριλαμβανομένων και των διεθνών συνδέσεων τους με το Ιράκ.

H Συρία μπορεί να αναδειχθεί σε ρόλο διαμετακομιστικής χώρας Μεσογείου και Ευρώπης υπό προϋποθέσεις, δηλαδή από το πότε θα τελειώσει ο εμφύλιος και το πώς θα διαμορφωθούν οι προκλήσεις στη μετά –Ασαντ εποχή. Ωστόσο διάφορα σχέδια έχουν γίνει μέχρι στιγμής και αφορούν την κατασκευή δύο αγωγών πετρελαίου που θα στέλνουν ιρακινό ακατέργαστο πετρέλαιο στη Μεσογειακή ακτή και από εκεί στις διεθνείς αγορές. Ο πρώτος αγωγός θα στέλνει ακατέργαστο πετρέλαιο από το βόρειο Ιράκ με δυνατότητα χωρητικότητας 1.5 εκατ. βαρέλια τη μέρα. Ο δεύτερος αγωγός θα στέλνει πετρέλαιο από τις νότιες Ιράκ και θα ακολουθήσει την ίδια διαδρομή του  πρώην  αγωγού Χαντίθα – Μπανίγια. Υπάρχει όμως και ένας τρίτος σχεδιαζόμενος αγωγός φυσικού αερίου Ιράν- Ιράκ- Συρίας αξίας 10 δις δολαρίων, με μήκος μεγαλύτερο από 1500 χλμ και με δυνατότητα μεταφοράς 110 εκατ. κυβικά μέτρα φυσικού αερίου τη μέρα.

«Πόλεμος»

Η ενεργειακή διάσταση εμπεριέχεται και στον ευρύτερο ανταγωνισμό μεταξύ σουνιτών και σιϊτών που γίνεται στο φόντο της συριακής κρίσης για την κυριαρχία τους μέσα στην περιοχή της Μέσης Ανατολής. Στη μια πλευρά βρίσκονται οι σουνίτικες χώρες Τουρκία, Σαουδική Αραβία και Κατάρ και στην άλλη το Ιράν που ηγείται του σιίτικου άξονα με τη Χεζμπολάχ και τη Συρία. Ο αγωγός φυσικού αερίου Ιράν –Ιράκ- Συρία θα δώσει άλλη δυναμική στο σιίτικο άξονα κάτι που δεν επιθυμεί ούτε η Τουρκία που έχει φιλοδοξίες να αναδειχθεί σε ενεργειακό κόμβο Ανατολής και Δύσης και κυρίως το Κατάρ που προωθεί ένα αγωγό που θα παρακάμπτει τα σιίτικα εδάφη και θα έχει προορισμό την Ιορδανία. Συνεπώς η κατάληψη των περιοχών με τα ενεργειακά αποθέματα της χώρας και των σημαντικών διυλιστηρίων από τις σουνίτικες επαναστατικές δυνάμεις του Ελεύθερου Συριακού Στρατού (FSA) θα αποτελέσει ένα βαρύ πλήγμα στο καθεστώς της Δαμασκού και θα επιβαρύνει ακόμα περισσότερο τη θέση του.

 Γιώργος Ξ. Πρωτόπαπας

Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Επενδυτής στις 5-7 Απριλίου 2013

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s