Φωτεινή Χριστιά Επίκουρη Καθηγήτρια του Τμήματος Πολιτικών Επιστημών ΜΙΤ

Φωτεινή Χριστιά Επίκουρη Καθηγήτρια του Τμήματος Πολιτικών Επιστημών του Massachusetts Institute of Technology  (ΜΙΤ),

Συνέντευξη στο Γιώργο Ξ. Πρωτόπαπα

Εφημερίδα Κόσμος του Επενδυτή,  ένθετο περιοδικό Strategic – Φεβρουάριος  2011

 

Μια ελληνίδα η οποία συγκαταλέγεται στην αμερικάνικη ακαδημαϊκή ελίτ, η Φωτεινή Χριστιά Επίκουρη Καθηγήτρια του Τμήματος Πολιτικών Επιστημών του Massachusetts Institute of Technology  (ΜΙΤ), του διεθνούς κύρους αμερικάνικου πανεπιστημίου, μιλάει στο «Strategist»για το μέτωπο του Αφγανιστάν. Βρέθηκε στην Αθήνα ως  προσκεκλημένη του Ινστιτούτου Διεθνών Σχέσεων του Πάντειου Πανεπιστήμιου για διάλεξη με θέμα «Αφγανιστάν: H επόμενη μέρα». Η ελληνίδα  ερευνήτρια έχει επισκεφτεί πολλές φορές το Αφγανιστάν και μας δίνει να καταλάβουμε από πρώτο χέρι την κατάσταση που επικρατεί σε στρατιωτικό, πολιτικό, οικονομικό και κοινωνικό επίπεδο.

Το Αφγανιστάν το αποκαλούν και  «πόλεμο» του Μπαρακ Ομπάμα. Οι εξελίξεις στο Αφγανιστάν πως επηρεάζουν την εξωτερική πολιτική των Δημοκρατικών ;

Ήδη οι Δημοκρατικοί το αντιμετωπίζουν ως το κύριο θέμα εξωτερικής πολιτικής για τις εκλογές του 2012. Συνειδητοποιούν ότι αν δεν δείξουν μια πρόοδο στο στρατιωτικό μέτωπο, ότι θα έχουν τεράστιο πρόβλημα και για αυτό και έχουν αλλάξει τη στρατηγική. Αρχικά η στρατηγική ήτανε να προσπαθήσουν μια πολιτική συμφιλίωση με τους Ταλιμπάν, ώστε να υπάρξει μια κυβέρνηση με Ταλιμπάν και μειονότητες. Όμως στην παρούσα φάση συνειδητοποιούν ότι αυτό είναι πάρα πολύ δύσκολο, δεν πρόκειται να γίνει μέχρι το 2012 που το θέλουν (εννοεί οι Δημοκρατικοί) διότι δεν κερδίζουν στο στρατιωτικό μέτωπο. Ως αποτέλεσμα έχουν αλλάξει τη στρατηγική η οποία τώρα εστιάζεται στο να ενισχύσουν την κυβέρνηση του Χαμίντ Καρζάι (πρόεδρου του Αφγανιστάν) να αυξήσουν τον αριθμό των στρατιωτών και της αστυνομίας του Αφγανιστάν και να του πούνε ότι από εδώ αναλαμβάνεις εσύ. Δηλαδή αντί για μια πολιτική λύση βλέπουν μια στρατιωτική λύση.

O πρόεδρος Χαμίντ Καρζάι είναι ο «σωστός άνθρωπος»;

Ο Καρζάι έχει πολλά προβλήματα στην παρούσα φάση και έχει ήδη έρθει σε αντιπαράθεση με το κοινοβούλιο, του οποίου η σύνθεση είναι καινούργια και δεν εκλέχτηκαν τα άτομα που εκείνος ήθελε. Στο Αφγανιστάν οι σχέσεις των εκλεγμένων με το εκλογικό σώμα είναι πελατειακές, δηλαδή τους υπόσχεσαι πράγματα και σε ψηφίζουν.

Η CIA επηρεάζει τη διαμόρφωση της πολιτική στο Αφγανιστάν εκτός από το να δίνει πληροφορίες για τους στόχους;

Ποτέ δεν θα παραδεχτεί δημόσια ότι επηρεάζει τις πολιτικές αποφάσεις. Εννοείται  ότι όμως μέσω των πληροφοριών που έχει, αποφασίζει για τους στόχους, τους ποιους θα χτυπήσει. Αλλά έχει και άλλη παρουσία πολύ έντονη. Οργανώνουν ομάδες Αφγανών για τοπική άμυνα. Συνειδητοποιεί  ότι θα πάρει πολύ χρόνο για να εκπαιδευτεί και να αναπτυχθεί στρατός και αστυνομία για αναλάβει την ευθύνη. Έτσι πηγαίνει σε διάφορες περιοχές, εκπαιδεύει Αφγανούς και τους  δίνει όπλα για να είναι υπεύθυνοι για την τοπική τους ασφάλεια.

Η τοπική εξουσία που έχουν οι πολέμαρχοι τι επιπτώσεις έχει στην πολιτική σταθερότητα και την ασφάλεια της χώρας ;

Αποτελεί την καρδιά του προβλήματος. Από τη μια πλευρά έχεις τους εθνοφυλάρχους οι οποίοι είναι οι ηγέτες κυρίως των μειονοτήτων και από την άλλη έχεις τους Ταλιμπάν οι οποίοι είναι Παστούν. Δηλαδή έχει τους εθνοφυλάρχους που είναι Ουζμπέκοι, Τατζίκοι, Αζάροι και αλλά και κάποιοι φιλοκυβερνητικοί Παστούν  και έχει και τους Ταλιμπάν. Ο Καρζάι τώρα  έχει κάνει συμφωνίες με όλους αυτούς τους εθνοφυλάρχους, τον στηρίζουν και για αυτό είναι και στην εξουσία. Ο Καρζάι είναι σε αντιπαράθεση  με τους Ταλιμπάν, οι οποίοι είναι Παστούν από άλλες περιοχές, νότιες και ανατολικές. Ο Καρζάι είναι και αυτός από το Νότο, απλά έχει υιοθετήσει μια στάση πιο οικουμενική, ότι δηλαδή είναι αρχηγός όλης της χώρας και όχι συγκεκριμένης εθνικής ομάδας.

Ο αμερικάνικος στρατός διαθέτει προγράμματα  προστασίας των άμαχων πολιτών  από τους Ταλιμπάν ;

Η Αμερική έχει αλλάξει τη γενική στρατηγική εναντίον των Ταλιμπάν . Η ιδέα στην αρχή ήταν ότι στρατηγική βασίζονταν στο να σκοτώνουν αντάρτες. Τώρα βασίζεται στο να προστατεύει Αφγανούς, δηλαδή  ότι αντί (οι αμερικανοί στρατιώτες) να βρίσκονται σε περιοχές της περιφέρειας της χώρας και  να δέχονται χτυπήματα πηγαίνουν σε περιοχές με πολύ κόσμο  και προσπαθούν να τον προστατέψουν από τις επιθέσεις. Στην παρούσα φάση οι αμερικανοί για να κάνουν τον κόσμο να τους συμπαθήσει και να είναι στο πλευρό  της κυβέρνησης και όχι με τους Ταλιμπάν,  θα τους παρέχουν ότι χρειάζονται για τις  ανάγκες τους. Νερό, ηλεκτρικό, να δημιουργήσουν τις προϋποθέσεις για να πηγαίνουν τα παιδιά  σχολείο, δηλαδή θα προσπαθήσουν να φέρουν την κυβέρνηση στην επαρχία. Φυσικά κάτι τέτοιο με τις συνθήκες που επικρατούν στο Αφγανιστάν είναι πάρα πολύ δύσκολο, είναι ένα «όνειρο». Οι αμερικανοί στέλνουν ομάδες για να σκάψουν πηγάδια και χτίσουν σχολεία. Η στρατηγική επικεντρώνονται στο να κερδίσει «τα μυαλά και τις καρδιές των Αφγανών» με την ιδέα ότι αν τους παρέχουν τις πρώτες ανάγκες θα αφήσουν τους αντάρτες και θα πάνε με την κυβέρνηση. Δεν συμπαθείς την κυβέρνηση επειδή δεν σου παρέχει τίποτα, όχι επειδή έχει κάποιες ιδεολογικές διαφορές. Στο πλαίσιο της προσπάθειας οι αμερικανοί έχουν ρίξει πολλά δισεκατομμύρια δολάρια, ήταν η πολιτική του στρατηγού Μακ Κρίσταλ και είναι και του στρατηγού Πετρέους.

Οι Ταλιμπάν πως κατάφεραν να αναδιοργανωθούν και να γίνουν πάλι σοβαρή απειλή για την κυβέρνηση της Καμπούλ και την Ουάσινγκτον, γίνανε λάθη;

Γίνανε πάρα πολλά λάθη. Όταν έγινε η εισβολή στα τέλη του 2001, ούτε μήνες, λίγες εβδομάδες μετά την κατάρρευση της κυβέρνησης των Ταλιμπάν, υπήρξαν τεράστιες ευκαιρίες για να επιτευχθεί κάποια σταθερότητα, διότι πολλοί από τους πρώην Ταλιμπάν ήθελαν να ενσωματωθούν στην κυβέρνηση, όχι σε υψηλόβαθμες θέσεις σε κάποιες θέσεις και να έφερναν  και όλους όσους τους στήριζαν. Κοινώς ήθελαν να κάνουν κάποιες συμφωνίες. Οι μειονότητες επειδή είχαν και «τις πλάτες» των αμερικανών αρνήθηκαν, δεν ήθελαν να μοιραστούν τίποτα και έτσι κατέφυγαν (εννοεί τους Ταλιμπάν) στο Πακιστάν. Συνέπεσε και η περίοδος που τους μετέφεραν με τα αεροπλάνα στο Γκουατάναμο και πολλοί έφυγαν  για να κρυφτούν. Όταν είδαν ότι οι αμερικάνοι είχαν φύγει προς το Ιράκ, μετά το 2004 και 2005 δεν υπήρχε μεγάλη παρουσία και ήταν πολύ εύκολο για τους Παστούν αναδιοργανωθούν και να βρουν κόσμο για να τους στηρίξει. Ενιωθαν ότι δεν υπήρχαν καθόλου παροχές και ότι οι μειονότητες έχουν το πρώτο λόγο. Ήρθαν από το Πακιστάν, είχαν βρει καταφύγιο και άρχισαν την προσπάθεια αναδιοργάνωσης τους.

Οι φημολογούμενες διαπραγματεύσεις μεταξύ Καμπούλ και Ταλιμπάν σε πιο βαθμό υφίστανται και αν ναι μπορεί πως μπορεί να επέλθει κάποια συμφωνία;

Το πρόβλημα είναι ότι η Καμπούλ ισχυρίζεται ότι διαπραγματεύεται με τους Ταλιμπάν, αλλά δεν την ενδιαφέρει στην παρούσα φάση να επιτευχθεί ειρήνη, γιατί αυτός ο πρόεδρος ( Χαμίντ Καρζάι) έχει πλουτίσει με τα χρήματα των αμερικανών και θέλει να συνεχιστεί η κατάσταση όσο περισσότερο γίνεται. Ενώ οι αμερικανοί πιέζουν για τέτοιες διαπραγματεύσεις και για συμφιλίωση, αυτός ισχυρίζεται ότι τις κάνει αλλά αντικειμενικά δεν τον ενδιαφέρει να τις επιδιώξει. Και αντί να επιδιώξουν (εννοεί τους αμερικανούς) την πολιτική συμφιλίωσης προσπαθούν να αυξήσουν στο στρατό και την αστυνομία, να αποποιηθούν το πρόβλημα και να το  αναλάβει η κυβέρνηση.

O Εθνικός Αφγανικός Στρατός μπορεί να εγγυηθεί την ασφάλεια ;

Είναι αυτό που θέλουν και περιμένουν  και ισχυρίζονται και ότι πρέπει να είναι έτοιμος μέχρι το 2014, σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα. Από άποψη αριθμών μπορούν να ισχυριστούν ότι έχουν τα άτομα για να δημιουργηθεί στρατός . Το πρόβλημα όμως είναι ότι οι αριθμοί δεν αντικατοπτρίζουν την ποιότητα των στρατιωτών. Δηλαδή δεν γνωρίζουν πώς να χρησιμοποιήσουν τα όπλα, όταν έρχεται η περίοδος της σοδειάς φεύγουν από το στρατό και πάνε στα χωράφια τους. Δεν υπάρχει καμιά συνέχεια και δεν θεωρούν ότι πρέπει να είναι πιστοί στο θεσμό του στρατού.

Η κυβέρνηση της Καμπούλ σε πιο βαθμό είναι επιρρεπής σε παρεμβάσεις ξένων δυνάμεων;

Είναι ξεκάθαρο ότι είναι φερέφωνο ξένων δυνάμεων. Ο Καρζάι ο ίδιος δυστυχώς είναι πολύ ασταθής. Τη μία μέρα μπορεί να κάνει πράγματα που θέλουν οι διεθνής δυνάμεις και την άλλη μέρα να κάνει κάτι που είναι εντελώς εναντίον τους και προκαλεί πολύ συχνά. Όπως είδαμε η τελευταία αντιπαράθεση ήταν για το κοινοβούλιο. Επειδή δεν εκλεχτήκαν τα άτομα τα οποία ήθελε ο ίδιος  να εκλεγούν, είχε δημιουργήσει ολόκληρη επιτροπή που ισχυρίζονταν ότι είχε δικαστική εξουσία και ήθελε να αλλάξει το αποτέλεσμα, έλεγε ότι δεν ήταν δίκαιο και ήθελε να ακυρωθούν τελείως οι εκλογές, που στη διεθνή κοινότητα είχαν στοιχήσει 150 εκατομμύρια δολάρια. Η διεθνή κοινότητα είπε ότι το κοινοβούλιο θα συνέλθει κανονικά την πρώτη μέρα, ο Καρζάι δέχθηκε πιέσεις και παρευρέθει.

Η USAID του Αφγανιστάν με τρόπο συνεισφέρει στις προσπάθειες ανοικοδομήσεις της χώρας; 

Υπάρχουν πολλοί διεθνείς οργανισμοί ανάπτυξης στο Αφγανιστάν. Η US AID, η καναδική CIDA, οι Ελβετοί, οι Ιάπωνες, η Παγκόσμια Τράπεζα και η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει στηρίξει προγράμματα. Η USAID διαθέτει τη μεγαλύτερη χρηματική παρουσία και βρίσκεται πιο πολύ μέσα στα πράγματα από ότι οι υπόλοιπες οργανώσεις. Το πώς όμως θα εξελιχθεί το θέμα της ανοικοδόμησης εξαρτάται άμεσα από το πώς θα πηγαίνει ο πόλεμος.

Η τουρκική πρωτοβουλία  για  το Αφγανιστάν  με Άγκυρα- Ισλαμαμπάντ- Καμπούλ, μπορεί να βοηθήσει;

Η Τουρκία αποτελεί ένα βασικό παίκτη στην περιοχή. Πρώτα από όλα είναι η μόνη Νατοϊκή δύναμη που είναι μουσουλμανική και αυτό έχει πολύ απήχηση στους Αφγανούς. Βλέπουν τη σημαία (εννοεί την τουρκική) και αμέσως ενθουσιάζονται. Επειδή είναι θρήσκοι, αν και οι τούρκοι αξιωματικοί δεν είναι, το εκμεταλλεύονται. Οι Τούρκοι είναι υπεύθυνοι ουσιαστικά για τον τομέα της  πρωτεύουσας Καμπούλ, που είναι πολύ σημαντικός και έχουν παρουσία και σε ουζμπέκικες και τουρκμένικες περιοχές του Βορρά. Πηγαίνουν εκεί όπου υπάρχει συγγενές εθνικό στοιχείο. Απολαμβάνουν  σεβασμό από τους Αφγανούς και τις άλλες Νατοϊκές δυνάμεις, πιστεύουν ότι θα παίξουν κάποιο ρόλο και οι Τούρκοι το εκμεταλλεύονται στο μέγιστο βαθμό έχοντας ανοίξει σχολεία.

Το Αφγανιστάν αποτελεί ένα τεστ για το ΝΑΤΟ ;

Η παρουσία της ISAF, είναι μια Νατοϊκή παρουσία, και αναμφισβήτητα η κύρια δύναμη είναι αμερικάνικη αφού διαθέτει πάνω από 90.000 από τους 131.000 στρατιώτες που βρίσκονται εκεί. Οι άλλες χώρες που έχουν μεγάλη δύναμη είναι η Γερμανία, η Ιταλία, η Βρετανία και ο Καναδάς. Έχουν χωρίσει τη χώρα σε διάφορους τομείς. Οι αμερικανοί είναι στο Νότο στη Χελμάντ και οι Καναδοί με τους Βρετανούς στην Κανταχάρ. Προσπαθούν και καλά να δείξουν ότι έχει μοιραστεί η χώρα. Στο Βορρά είναι οι Γερμανοί, στα κεντρικά οι Τούρκοι, στη Δύση οι Ιταλοί. Υπάρχει αυτή η κατανομή στη χώρα ως «κράτη-ηγέτες» της Συμμαχίας, αλλά αντικειμενικά τη μεγαλύτερη παρουσία την έχουν οι αμερικανοί και ειδικά στο τομέα του πολεμικών επιχειρήσεων  είναι αμερικανοί και  οι βρετανοί που έχουν 9.500 στρατιώτες.

Τα σύνορα Αφγανιστάν και Πακιστάν αποτελούν ένα πέρασμα των ισλαμιστών εξτρεμιστών. Πως επηρεάζουν τις σχέσεις Καμπούλ – Ισλαμαμπάντ και τις σχέσεις Ισλαμαμπάντ – Ουάσινγκτον;

Όλοι συνειδητοποιούν ότι το πρόβλημα του Αφγανιστάν δεν μπορεί να λυθεί χωρίς το Πακιστάν. Τα σύνορα δεν υπάρχουν είναι απόλυτα διάτρητα και οι Ταλιμπάν πηγαίνουν εκεί και βρίσκουν καταφύγιο. Υπάρχουν επίσης όπως λέγεται, παροχές και ενισχύσεις από τη μυστική πακιστανική υπηρεσία, την ISI. Φυσικά η κυβέρνηση του Πακιστάν αρνείται κάθε σχέση με τους Ταλιμπάν, αλλά έχει αποδειχθεί από την ιστορία των  επαφών που είχανε και το γεγονός ότι σε μεγάλο βαθμό οι Ταλιμπάν δημιουργήθηκαν από το Πακιστάν, τουλάχιστον στην αρχή ενισχύθηκαν πάρα πολύ. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι το Πακιστάν θέλει ένα ταλιμπανοκρατούμενο Πακιστάν ή τουλάχιστον ένα Αφγανιστάν που να κυριαρχούν οι Παστούν, διότι θεωρούν ότι μπορούν να τους ελέγξουν αυτούς και όχι τις μειονότητες.

Το ενδεχόμενο να πέσει το Πακιστάν στα χέρια των εξτρεμιστών ισλαμιστών;

Είναι ένα σενάριο «Doomsday» για την Αμερική, πραγματικά είναι ένα σενάριο τρόμου, πολλοί κόσμος ανησυχεί για αυτό, ειδικά με τις πρόσφατες τρομοκρατικές απόπειρες που έχουν γίνει στην Αμερική και το επεισόδιο με τον Πακιστανό στη Time Square, ο οποίος πήγε να πυροδοτήσει βόμβα. Φοβούνται το «dirty bomb» σενάριο, ένα όπλο που είναι βιολογικό ή ακόμα και πυρηνικό. Η φοβία όμως ότι θα πέσουν σε χέρια ισλαμιστών ίσως να θεωρείται υπερβολική, σίγουρα υπάρχει ένας κίνδυνος. Το θέμα είναι ότι η ζημιά που θα γίνει θα είναι τεράστια και όσο μικρό και αν είναι το ρίσκο πρέπει να το υπολογίσεις.

Με πιο τρόπο  οι ΗΠΑ μπορούν να απεμπλακούν με επιτυχία από τον Αφγανιστάν;

To θέμα είναι πως θα ορίσουν την επιτυχία και αλλάζουν το ορισμό πολύ συχνά. Στην αρχή είχαν πει για μια κυβέρνηση και με άτομα από τους Ταλιμπάν που είχαν συμφιλιωθεί, μια κυβέρνηση εθνικής ενότητας. Τώρα συνειδητοποιούν ότι  συγκεκριμένη πολιτική λύση είναι πολύ δύσκολη και λένε ότι η νίκη θα είναι να ενισχύσουν την παρούσα κατάσταση και να πολεμήσουν τους αντάρτες, ώστε να μπορεί να αναλάβει η κυβέρνηση από μόνη την ασφάλεια των πολιτών.

 Το δόγμα του προληπτικών πολέμων και της αλλαγής καθεστώτων με βάση τα παραδείγματα του Αφγανιστάν και του Ιράκ έχει αποτύχει. Συμφωνείται ή διαφωνείται ;

Συμφωνώ και σε αυτό δεν συμφωνώ μόνο εγώ αλλά και η παγκόσμια κοινή γνώμη. Έχει υπάρξει ένα «paradigm shift», δηλαδή  στη δεκαετία του ’90 επειδή είχαμε τη Βοσνία και τη Ρουάντα, τη γενοκτονία στη Ρουάντα, άδικο χαμό  πολλών ανθρώπων στη Βόσνια και πρόσφυγες στην Ευρώπη, η ιδέα ήταν ότι έπρεπε να γίνει επέμβαση για να σωθεί κόσμος από μια τέτοια κατάσταση. Και το Κοσσυφοπέδιο το είχαν δει ως μια αντίστοιχη περίπτωση.  Η ιδέα αυτή άλλαξε τελείως με το Αφγανιστάν και το Ιράκ. Οι καταστάσεις ήταν πολύ πιο δύσκολες, χρειάστηκε η στρατιωτική αμερικάνικη παρουσία για πολλά περισσότερα χρόνια. Υπήρξαν πάρα πολλοί θάνατοι, πολλοί τραυματισμένοι, φοβερά πολιτικά προβλήματα, σε περίοδο που η Αμερική είχε πολλά οικονομικά προβλήματα. Η ιδέα έχει αλλάξει τελείως από εκεί που μιλούσαν για δημοκρατία και ελευθερία και ότι θα αλλάξουν το σκηνικό στη Μέση Ανατολή και στον ευρύτερο μουσουλμανικό κόσμο.

«Τραυματισμένη κοινωνία»

H βασική έρευνα της Φωτεινής Χριστιά για το Αφγανιστάν είναι η αξιολόγηση ενός τεράστιου προγράμματος περιφερειακής ανάπτυξης αξίας 1.3 δις. δολάρια. Η αξιολόγηση όπως μας εξήγησε γίνεται με βάση την έρευνα της σε 500 χωριά, την άρχισε το 2005 και έχει ταξιδέψει σε όλο το Αφγανιστάν και όταν ρωτήθηκε να σκιαγραφήσει την αφγανική κοινωνία μας είπε: «ότι είναι μια τραυματισμένη κοινωνία, με απίστευτη φτώχεια, τεράστια διαφθορά, οι κυβερνητικοί έχουν γίνει ζάμπλουτοι και ο υπόλοιπος λαός υποφέρει. Δεν ξέρω τι να χρησιμοποιήσω, για παράδειγμα, τον αναλφαβητισμό που είναι 90% στις γυναίκες και τουλάχιστον 70% στους άνδρες, το ποσοστό της βρεφικής θνησιμότητας, τον υποσιτισμό, την αρρώστια. Είναι μια απόλυτη τριτοκοσμική χώρα, είναι τραγικό. Θα σας περιγράψω μια σκηνή.  Βγαίνοντας από το σπίτι που έμενα στην Καμπούλ, δεξιά ήταν ένας σκουπιδότοπος, είχε φέρει ένα βοσκός τα πρόβατα του και τρώγανε τα σκουπίδια, αριστερά ήταν παιδάκια, με μύξες, μισοντυμένα, ξυπόλητα, τα οποία πετροβολούσαν κάτι σκυλάκια στο τοίχο που ούρλιαζαν και πιο κάτω ήταν ένας Αφγανός ο οποίος ουρούσε του πάνω στο τοίχο, το οποίο θεωρείται απόλυτα φυσιολογικό. Συνέβη μέσα στη κεντρική Καμπούλ στη μέση ενός δρόμου, στην πρωτεύουσα».

Who is Who

H Φωτεινή Χριστιά γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη και  είναι Επίκουρη Καθηγήτρια του Τμήματος Πολιτικών Επιστημών του Massachusetts Institute of Technology  (ΜΙΤ). Είναι κάτοχος Ph.D Δημόσιας Πολιτικής από Harvard University, MA Διεθνών Σχέσεων από το Columbia University και BA Economics – Operation Research από το Columbia University. Ηταν ερευνήτρια στο the Weatherhead Center for International Affairs, the Olin Institute for Strategic Studies and the Belfer Center for Science and International Affairs. Έχει δημοσιεύσει άρθρο στο διεθνούς κύρους αμερικάνικο περιοδικό Foreign Affairs καθώς και σε άλλα έγκυρα ακαδημαϊκά περιοδικά.  Έχει εργαστεί  σε Μέση Ανατολή, Κεντρική Ασία, και έχει γράψει απόψεις  στις εφημερίδες  New York Times, The Washington Post  και Boston Globe.Μιλάει πολύ καλά Αγγλικά, Βοσνιακά, Κροατικά, Σέρβικα, έχεις γνώσεις της διαλέκτου Φαρσί και Νταρί, διαβάζει και γράφει Ρωσικά, Γερμανικά και Γαλλικά και έχει διδαχθεί για δυο χρόνια αραβικά.

 

 

 

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s