Καλυψώ Νικολαΐδη, Καθηγήτρια Διεθνών Σχέσεων του Πανεπιστήμιου της Οξφόρδης

Καλυψώ Νικολαΐδη, Καθηγήτρια Διεθνών Σχέσεων του Πανεπιστήμιου της Οξφόρδης, μέλος της Επιτροπής Σοφών του Φελίπε Γκονζάλες για το μέλλον της Ευρώπης

Συνέντευξη στον  Γιώργο Ξ. Πρωτόπαπα

Εφημερίδα Επενδυτής, Μάρτιος 2014 

Η Καλυψώ Νικολαΐδη, διακεκριμένο μέλος της διεθνούς ακαδημαϊκής κοινότητας και μέλος της Επιτροπής Σοφών του Φελίπε Γκονζάλες για το μέλλον της Ευρώπης,  αποκαλύπτει στον «Επενδύτη» το πώς οραματίζεται το μέλλον της Ευρωπαϊκής Ένωσης μέσα από μια «Δημοκρατία» και το πώς η κυβέρνηση μπορεί να αντιστρέψει  το αρνητικό κλίμα για την Ελλάδα που έχει δημιουργήσει η οικονομική κρίση. Επιπλέον  μας μιλάει για το ρόλο που θα μπορούσε να διαδραματίσει η ελληνική ομογένεια, για τις  πρόωρες βουλευτικές εκλογές και το ενδεχόμενο πολιτικών συμμαχιών και ακόμα προσπαθεί  να ερμηνεύσει την ευρωπαϊκή πολιτική της Ανγκέλα Μέρκελ.  Η Καλύψω Νικολαΐδη η οποία είναι Καθηγήτρια Διεθνών Σχέσεων του Πανεπιστήμιου της Οξφόρδης του Ηνωμένου Βασιλείου επισκέφθηκε τη χώρας μας με αφορμή μια διάλεξη στο Ινστιτούτου Διεθνών Σχέσεων (ΙΔΙΣ) του Παντείου Πανεπιστημίου.

H οικονομική κρίση έχει καταστρέψει το διεθνές προφίλ της Ελλάδας. Η κυβέρνηση πως μπορεί να αντιστρέψει την κατάσταση;

Κατ’ ουσία υπάρχουν πολλές προκλήσεις για την ελληνική κυβέρνηση, ή για όποια και αν προκύψει μετά τις εκλογές. Αφενός πρέπει να συνεχίσει να είναι ενεργό και αξιόπιστο μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αφετέρου να δράσει καταλλήλως ώστε να ξεφύγει από τη δίνη της μακροχρόνιας οικονομικής ύφεση. Πρέπει η χώρα να ξεπεράσει την εν λόγω μεταβατική φάση και να γίνει δυνατότερη μέσω ενός επιθετικού μοντέλου ανάπτυξης που να στοχεύει σε στρατηγικό επίπεδο στις εξαγωγές, και αυτό είναι κάτι στο οποίο συμφωνούν όλοι, πιστεύω.

Αν η Ελλάδα καταφέρει να πετύχει τους παραπάνω στόχους, και παράλληλα να βοηθηθεί από πολιτικές που θα μπορούσαν να ελαφρώσουν το χρέος και να το φέρουν σε  βιώσιμο επίπεδο,  τότε τα γεγονότα θα μιλούν από μόνα τους. Θα έλεγα, ότι το θέμα συζήτησης δεν είναι το εάν και κατά πόσον είναι σπουδαία η Ελλάδα σαν χώρα, κάτι που δεν αμφισβητείται από κανένα. To κυρίαρχο ζήτημα, κατά τη γνώμη μου, είναι η Ελλάδα να αποδείξει ότι διαθέτει ικανή επάρκεια ιδίων πόρων, με άλλα λόγια, τους τίμιους και εργατικούς πολίτες που θα μπορέσουν να αλλάξουν το ελαττωματικό σύστημα. Η Ελλάδα έχει ένα δυσλειτουργικό κράτος και αν οι πολίτες κατάφερναν από κοινού να το διορθώσουν ο υπόλοιπος κόσμος θα μπορούσε να το διαπιστώσει και να το σεβαστεί. Αυτή είναι η νέα πρόκληση της Ελλάδας.

Η ελληνική ομογένεια  θα μπορούσε  να διαδραματίσει ένα σημαντικό ρόλο στην ελληνική εξωτερική και εσωτερική πολιτική ;

Δεν νομίζω ότι η Ελλάδα μπορεί να επιστρέψει στις πολιτικές του προηγούμενου αιώνα. Πιστεύω ακράδαντα ότι η όποια αλλαγή και ηγεσία μπορεί να έρθει μόνο από το εσωτερικό της χώρας. Βεβαίως θεωρώ ότι η ελληνική διασπορά μπορεί και πρέπει να διαδραματίσει έναν υποστηρικτικό ρόλο μέσω της διάθεσης πόρων και με παρεμβατική δυνατότητα σε ένα περιβάλλον όπου η τεχνολογία εξελίσσεται ραγδαία σε παγκόσμιο επίπεδο, μέσα σε ένα κόσμο που το μέλλον της Ελλάδας βασίζεται εξίσου στην προσέγγιση (οικονομική και πολιτική) που θα εφαρμόσουμε έναντι της Κίνας, της Ρωσίας, της Βραζιλίας και σ’ αυτή που έχουμε έως τώρα διαμορφώσει με τη Γερμανία ή τη Γαλλία. Μέσα σε ένα τέτοιο κόσμο η διασπορά μπορεί  να γεφυρώσει την εξαγωγική στρατηγική στην οποία αναφέρθηκα νωρίτερα. Για παράδειγμα, ο στοχευόμενος τουρισμός, η πράσινη ανάπτυξη ή η ενέργεια και οι επικοινωνίες είναι οι τομείς που η  Ελλάδας  έχει συγκριτικά πλεονεκτήματα.

Πιστεύεται ότι οι πρόωρες κοινοβουλευτικές εκλογές σηματοδοτούν το τέλος του δικομματισμού;

Καταρχήν να επισημάνω δυο πράγματα: ότι είναι πολύ δύσκολο να προβλέψεις το μέλλον, και ας το αφήσουμε το αντικείμενο αυτό  σε αυτούς που ισχυρίζονται ότι ασχολούνται με αυτό. Δεύτερον, θεωρώ ότι ως Ελληνίδα της διασποράς δεν έχω την ακριβή εικόνα ώστε να μπορώ να τοποθετηθώ πολύ καλά για τα εσωτερικά πολιτικά ζητήματα στην Ελλάδα. Είναι δυο σημαντικοί περιορισμοί. Ωστόσο, βάσει αυτών που ακούω από Έλληνες φίλους μου, εξαιρετικούς  αναλυτές και τις δημοσκοπήσεις όπου καταδεικνύουν ότι τα δυο μεγάλα κόμματα  χάνουν το 65% του εκλογικού σώματος, φαίνεται ότι  υποχωρεί το διπολικό σύστημα των δύο μεγάλων κομμάτων. Προβλέπεται να έχουμε ένα πιο ποικιλόμορφο πολιτικό σύστημα και το ερώτημα που δημιουργείται είναι εάν το ελληνικό αυτό πολιτικό σύστημα είναι ώριμο να διαμορφώσει βιώσιμες πολιτικές συμμαχίες, μια βιώσιμη κυβέρνηση που ίσως περιλαμβάνει τα μεγάλα κόμματα. Αλλα δεν μπορούμε να ξέρουμε διότι έτσι είναι η δημοκρατία και είναι γεμάτη από εκπλήξεις. Μπορεί να έχουμε ένα πιο ποικιλόμορφο κοινοβούλιο και ίσως αυτό είναι μια καλή ευκαιρία για την Ελλάδα να σχηματίσει αληθινές πολιτικές συμμαχίες όπως έχουν κάνει  οι άλλες χώρες και να προσπαθήσουν να επιτύχουν μια εθνική ομοφωνία αναφορικά με τις δύσκολες και βαθιές αλλαγές που αντιμετωπίζει η ελληνική κοινωνία.

Θα μπορούσατε να εξηγήσετε την ευρωπαϊκή πολιτική της Γερμανίδας καγκελαρίου Άνκελα Μέρκελ ;

Πιστεύω ότι η πολιτική της Μέρκελ λαμβάνει υπόψη πρώτιστος  τους γερμανούς πολίτες, τους γερμανούς φορολογούμενους. Η Μέρκελ στην πραγματικότητα είναι έτοιμη να πουλήσει περισσότερο ή λιγότερο μέρος του χρηματοπιστωτικού τομέα, να κάνει περικοπές για να εξυπηρετήσει τους φορολογούμενους. Και αν της ζητήσεις να θυσιάσει τις γερμανικές τράπεζες είναι έτοιμη να το κάνει και είναι πολύ σημαντικό για εκείνη. Εμείς χρειάζεται να αναλύσουμε το τι σκέφτονται οι γερμανοί φορολογούμενοι. Και αυτοί λένε ότι ναι μεν μας αρέσουν οι Έλληνες, τους συμπαθούμε αλλά και εμείς υποφέραμε από την ενοποίηση και κάναμε μεγάλες θυσίες. Δεν είχαμε αύξηση μισθών για δέκα χρόνια γιατί είχαμε να πληρώσουμε 100 δις ευρώ για την ανατολική Γερμανία. Έτσι γιατί να δώσουμε στους Έλληνες πιστωτικές κάρτες για να ξοδέψουν ότι αυτοί θέλουν; Εμείς χρειάζεται να σεβαστούμε το σκεπτικό των γερμανών φορολογουμένων και τους γερμανικούς περιορισμούς που αφορούν τον υπερδανεισμό και το χρέος. Το πρόβλημα με την πολιτική της Μέρκελ είναι ότι προβαίνει σ’ ένα βήμα παραπάνω. Πιστεύει ότι ο τρόπος για να εξυπηρετήσει τους γερμανούς φορολογημένους είναι να επιβάλλει την άποψη ότι κάθε κράτος-μέλος πρέπει να εφαρμόσει αυστηρότατα μέτρα λιτότητας προκειμένου να εξισορροπηθούν τα ελλείμματα. Έτσι παραβλέπει ότι αυτή η πολιτική θα επιφέρει συρρίκνωση 5% ή και περισσότερο στο ΑΕΠ,  κάτι που συμβαίνει τώρα στην Ελλάδα, δηλαδή το γεγονός ότι η οικονομία υποφέρει από την απότομη και υπερβολική λιτότητα.

Μπορείτε να φανταστείτε πως θα είναι η Ευρώπη στο μέλλον ;

Για μένα το μέλλον της Ευρώπης, το οποίο εύχομαι, είναι μια ένωση των λαών της Ευρώπης. Εγώ το αποκαλώ «demoicracy», χρησιμοποιώντας τον πληθυντικού του ουσιαστικού «Δήμος», οι «Δήμοι». Σε αυτή «Δημοκρατία» δεν χρειαζόμαστε να συγκλίνουμε όλοι και να είμαστε όλοι ομοιογενείς και εναρμονισμένοι. Εμείς μπορούμε να δουλέψουμε μαζί χρησιμοποιώντας τις διαφορές και την ποικιλομορφία μας προς όφελός μας και αυτή είναι η πρόκληση και για την δημοσιονομική ένωση. Μπορούμε άραγε να έχουμε δημοσιονομική ένωση με τα κράτη που να έχουν διαφορετικές οικονομικές προτεραιότητες, διαφορετικές κοινωνικές προτεραιότητες; Αυτή είναι η πρόκληση για την Ευρώπη, να  ενώσει τη διαφορετικότητα. Μπορούμε να το φανταστούμε; -Προσωπικά ναι.  Είναι πιθανόν κάτι τέτοιο; -Το μέλλον θα δείξει.

 

Who is Who

H Καλυψώ Νικολαΐδη είναι Καθηγήτρια Διεθνών Σχέσεων του Πανεπιστήμιου της Οξφόρδης του Ηνωμένου Βασιλείου και διευθύντρια του Κέντρου Διεθνών Σπουδών και του Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης και Διεθνών Σχέσεων. Διατέλεσε μέλος της Ομάδας Προβληματισμού Γκονζάλες που της ανατέθηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο να υποβάλει έκθεση για το μέλλον της Ευρώπης το 2030. Έχει διδάξει Ευρωπαϊκές Υποθέσεις και Διεθνείς Σχέσεις στο Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ των ΗΠΑ. Ήταν  σύμβουλος του πρώην υπουργού Εξωτερικών της Ελλάδας Γιώργου Παπανδρέου για ευρωπαϊκά θέματα  (1996 – 2004) και προήδρευσε της Διεθνής Ομάδας Ειδικών Συμβούλων σχετικά με τη Σύμβαση για το Μέλλον της Ευρώπης και της Ελληνικής Προεδρίας το 2003.

 

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s