Ριφάατ Σαίντ, Γερουσιαστής, Επικεφαλής της αιγυπτιακής Αριστερής Αντιπολίτευσης

Ριφάατ Σαίντ, φιλόσοφος, πολιτικός καθηγητής  και αρχηγός της αριστερής αντιπολίτευσης της Αιγύπτου

Συνέντευξη στο Γιώργο Ξ. Πρωτόπαπα

Εφημερίδα Επενδυτής Δεκέμβριος 2012

 

Ο φιλόσοφος, πολιτικός και καθηγητής Ριφάατ Σαίντ, αρχηγός της αριστερής αντιπολίτευσης της Αιγύπτου, ένας  αγωνιστής της δημοκρατίας, εξηγεί στον «Ε» για το πώς οραματίζεται μια δημοκρατική Αίγυπτο, επικρίνει τη Μουσουλμανική Αδελφότητα, ερμηνεύει τον ισλαμικό νόμο της Σαρίας και αναλύει τις σχέσεις Αιγύπτου και ΗΠΑ. Ο καθηγητής Σαίντ μας μίλησε  στο περιθώριο του διεθνούς συνεδρίου του Παν/μιου Αθηνών με θέμα τις «αραβικές εξεγέρσεις» που η διοργάνωση του έγινε από τον καθηγητή Ιωάννη Θ. Μάζη, πρόεδρο του Τμήματος Τουρκικών Σπουδών και Σύγχρονων Ασιατικών Σπουδών.

Η «Αραβική Άνοιξη» ανέβασε στην εξουσία τους ισλαμιστές σε Αίγυπτο και Τυνησία. Οι ισλαμιστές και ιδιαίτερα οι Σαλαφιστές αποτελούν απειλή για το μετριοπαθές Ισλάμ; 

Ναι,  σε αντίθεση με την  αδυναμία των φιλελεύθερων στοιχείων τους που παραμένουν ανοργάνωτα και διχασμένα, η αραβική άνοιξη σε Αίγυπτο και Τυνησία έδωσε την ευκαιρία στις ισλαμικές ομάδες να  υφαρπάξουν και να οικειοποιηθούν την επανάσταση προς όφελος τους. Αλλά η ιστορία δεν ακόμα έχει τελειώσει.  Ο πραγματικός στόχος της επανάστασης πιστεύω ότι παραμένει η δημιουργία ενός πολιτικού κράτους, όχι ενός θεοκρατικού κακέκτυπου αυτού. Ενός πολιτικού κράτους που θα βασίζεται στην  ισότητα των πολιτών που θα δίνει δικαιώματα στις γυναίκες ώστε να είναι ισότιμες  με τους άντρες, που θα δίνει δικαιώματα στους χριστιανούς ώστε να είναι ισότιμοι με τους μουσουλμάνους, στους φτωχούς ώστε να είναι ίσοι με τους πλούσιους. Χωρίς όλες τις παραπάνω προϋποθέσεις δεν θα μπορέσει να δημιουργηθεί το κράτος που εμείς αρχικά ονειρευόμασταν. Εμείς έχουμε σημαντικές ιδεολογικές διαφορές με τη Μουσουλμανική Αδελφότητα, τους  σαλαφιστές, τους  τζιχαντιστές και με όλους εκείνους  που ενώθηκαν με μοναδικό σκοπό και όραμα να εγκαθιδρύσουν την ισλαμοποιηση της χώρας. Όλοι αυτοί αντιπροσωπεύουν κάτι αναχρονιστικό, κάτι που δεν συνάδει με το πραγματικό Ισλάμ. Αυτά τα οποία πρεσβεύουν η Μουσουλμανική Αδελφότητα και οι λοιποί ισλαμιστές, όχι μόνο δεν ανταποκρίνονται στην έννοια του μετριοπαθούς Ισλάμ,  τουναντίον, αποτελούν  μια ιδιότυπη θεοκρατική εκδοχή αυτού ή οποία αντιβαίνει, λόγω του δογματισμού που την χαρακτηρίζει τις πραγματικές  εντολές του Θεού (σ.σ. Αλλάχ) και του προφήτη Μωάμεθ. Από την άλλη, εμείς, οι δημοκρατικές δυνάμεις έως τώρα, επιτύχαμε κάτι πάρα πολύ σημαντικό: Αφενός εκμεταλλευτήκαμε την ευκαιρία να ενωθούμε υπό κοινό πολιτικό φορέα, το ονομαζόμενο Εθνικό Μέτωπο Σωτηρίας. Πρόκειται για τον συνασπισμό που αποτελείται από πολιτικά κόμματα, προσωπικότητες και όλους εκείνους – κόπτες, χριστιανούς καθώς και άλλες μειονότητες-  οι οποίοι οραματίζονται ένα κοσμικό και όχι θεοκρατικό κράτος. Αφετέρου ο φορέας αυτός μας έδωσε ταυτότητα και μας επέτρεψε να συνεχίζουμε να αγωνιζόμαστε για τη δημιουργία ενός  πολιτικού κράτους.

Η Αίγυπτος είναι ένα νέο κράτος στη μετά-Μουμπάρακ εποχή, δηλαδή έχει προλάβει να δημιουργήσει νέους και ικανούς πολιτικούς και κοινωνικούς θεσμούς ;

Όχι ακόμα. Βεβαίως  η Αίγυπτος οδεύει προς την κατεύθυνση αυτή. Ωστόσο, η πορεία αυτή σίγουρα θα ανακοπεί εάν η Μουσουλμανική Αδελφότητα και οι Σαλαφιστές πετύχουν τους στόχους τους. Τότε η Αίγυπτος θα γίνει ένα αναχρονιστικό, θεοκρατικό κράτος. Όμως εάν εμείς (το Εθνικό Μέτωπο Σωτηρίας) τους σταματήσουμε τότε θα επιτύχουμε να δημιουργήσουμε μια νέα Αίγυπτο, που θα ευημερεί που θα είναι ελεύθερη και που θα έχει μια απόλυτα σωστή φιλελεύθερη συμπεριφορά προς τις τέχνες, τη θρησκεία, τη δημιουργικότητα, τη λογοτεχνία, τον Τύπο, την επιστημονική έρευνα.

O αγώνας των αντιπολιτευτικών φιλελεύθερων δυνάμεων έχει μέλλον σε μια Αίγυπτο που κυβερνάται από τη Μουσουλμανική Αδελφότητα;

Εμείς οικοδομούμε ένα νέο μέλλον για εμάς μέσα από τον αγώνα που δίνουμε. Εμείς καθοδηγούμε τουλάχιστον το μισό πληθυσμό της χώρας. Υπάρχουν 100.000 άνθρωποι οι οποίοι διαδηλώνουν στους δρόμους με γενικά αιτήματα με διάθεση να  διαδηλώσουν και αύριο και μεθαύριο. Όμως ποιο θα είναι το νόημα των διαδηλώσεων αυτών, εάν δεν δώσουμε στο λαό καθαρή πολιτική ταυτότητα, να καταλάβει ότι πρέπει να εναντιωθεί στη Μουσουλμανική Αδελφότητα και στον πρόεδρο της; Εμείς σαν πολιτικοί προωθούμε αυτή την ατζέντα.. Παρεμπιπτόντως εγώ ποτέ δεν τον αποκαλώ πρόεδρο.

Τι ακριβώς σημαίνει ο ισλαμικός νόμος της Σαρίας ;

Εάν θέλεις να μιλήσεις για Σαρία πρέπει να πρώτα να καταλάβεις ποιο είναι το αληθινό νόημα αυτής. Όταν μιλάμε για τη Σαρία εννοούμε τη διαχρονική (σ.σ. νομική) κατεύθυνση, διότι  ο προφήτης Μωάμεθ είπε ότι το Ισλάμ βοηθάει τους ανθρώπους  «διαχρονικά». Το «διαχρονικά» σημαίνει σε διαφορετικές εποχές, σημαίνει ότι πρέπει να είμαστε έτοιμοι να δεχτούμε και να διαχειριστούμε τις νέες καταστάσεις, τις εφευρέσεις, τις νέες συμπεριφορές, τις νέες ηθικές, τις νέες αναγκαιότητες. Χωρίς όλα αυτά τότε  η Σαρία μετατρέπεται σε δόγμα. Κατά τη ορθότερη ερμηνεία η Σαρία εκφράζει όχι μόνο το συλλογικό αλλά και ατομικό διαχρονικό αίσθημα δικαίου πάνω στο οποίο καλούμαστε να προχωρήσουμε. Οι Σαλαφιστές επιδιώκουν τη συντηρητική επιστροφή στα πρωταρχικά διδάγματα, στις παραδοσιακές αξίες του Ισλάμ κατά συλλογικό τρόπο (σ.σ. αποκλείοντας το στοιχείο της ατομικότητας). Οι παραδοσιακές αξίες θα μπορούσαν να αλλάξουν όταν μιλάμε για ελευθερία. Όμως τώρα οι παραδοσιακές αξίες είναι διαφορετικές από την ελευθερία. Όταν μιλάνε για δικαιοσύνη έχουνε να κάνουν μια άλλη κατανόηση αυτή τη στιγμή. Ο προφήτης Μωάμεθ είπε ότι κάθε εκατό χρόνια το άτομο θα πρέπει ανανεώνει το νόημα της Σαρίας. Έτσι οι ισλαμιστές υποστηρίζουν ότι τώρα είμαστε εξουσιοδοτημένοι να ανανεώσουμε το νόημα της Σαρίας σύμφωνα με τα συμφέροντα μας και έτσι παραπλανούν το λαό λέγοντας ότι εάν δεν τη εφαρμόσουν είναι εναντίον του Ισλάμ. Όμως εμείς αντιλαμβανόμαστε τη Σαρία με ένα ευρύτερο νου, με ένα ευρύτερο μετριοπαθή τρόπο.

Η Μουσουλμανική Αδελφότητα έχει στενές σχέσεις της παλαιστινιακή Χαμάς. Πως επηρεάζει την εξωτερική πολιτική του Κάιρου ;

Η Χαμάς αποτελεί κλάδο της Μουσουλμανικής Αδελφότητας και συνεχίζει να συμπεριφέρεται με βάση αυτήν την ιδιότητα. Η μεταχείριση της Χαμάς από τη Μουσουλμανική Αδελφότητα φέρνει την Αίγυπτο σε πολύ δύσκολη θέση. Τη φέρνει αντιμέτωπη με την απειλή του να χάσει το Σινά. Η Χαμάς επιμένει ότι θα πρέπει να συνεχιστεί η λειτουργία των υπόγειων τούνελ (σ.σ. συνδέουν την Αίγυπτο με την Λωρίδα της Γάζας).  Όμως ποιο είναι το νόημα των τούνελ; Οι τρομοκράτες να περνάνε από τη Χαμάς στην Αίγυπτο, οι τρομοκράτες να πηγαίνουν από την Αίγυπτο στη Χαμάς, τα όπλα  να μεταφέρονται από τη Χαμάς στους τρομοκράτες. Έτσι αυτοί δημιούργησαν μια Τορα Μπορα (σ.σ. το δίκτυο των σπηλαίων του ανατολικού Αφγανιστάν) μέσα στο Σινά.

Τι έχετε να πείτε για τις σχέσεις ΗΠΑ και Αιγύπτου ;

Οι σχέσεις μας με τις ΗΠΑ χαρακτηρίζονται από ειδικά κριτήρια, διότι η Αίγυπτος στρατιωτικά εξαρτάται από την αμερικάνικη  βοήθεια.   Η συγκεκριμένη σχέση  εξάρτησης δίνει τη δυνατότατα στις ΗΠΑ να απολαμβάνουν πολλών προνομίων μέσα στην Αίγυπτο και ιδιαίτερα  μέσα στον αιγυπτιακό στρατό. Ο Ομπάμα παίζει το δικό του παιχνίδι, προσπαθεί να ελέγξει το Μόρσι και τον στρατό, να αποδυναμώσει το στρατό, να αποδυναμώσει το Μόρσι. Το σχέδιο εφαρμόστηκε στην Τυνησία. Όταν ένα σχέδιο, μια υπόθεση  επαναλαμβάνεται συνεχώς  τότε μετατρέπεται σε γενικό δίκαιο (σ.σ. ένας νόμος χωρίς περιορισμούς ως προς το χρόνο που ισχύει σε όλη την επικράτεια, υπόκεινται στην εξουσία του νομοθέτη που το θέσπισε και εφαρμόζεται σε όλα τα άτομα της ίδιας κατηγορίας). Έχουμε να κάνουμε με μια φιλοσοφία. Έχουμε Τυνησία, Λιβύη, Σουδάν, Υεμένη, Συρία, Ιράκ. Τι άλλο μένει; H Αίγυπτος. Να καταστρέψουν την αξιοπρέπεια της χώρας, να αποδυναμώσουν τους εξτρεμιστές, να αποδυναμώσουν το Μόρσι, να αποδυναμώσουν το στρατό. Πρακτικά  σημαίνει ότι δεν θα υπάρχει αιγυπτιακός στρατός για να υπερασπιστεί τη χώρα. Το σχέδιο  δεν αφορά μόνο την Αίγυπτο αλλά και την κάθε αραβική χώρα. Θεωρώ ότι υπάρχει μια «τρόικα» αποτελούμενη από τις ΗΠΑ και τους δυο υποστηρικτές το Ισραήλ και την Τουρκία.  Η Τουρκία επιδιώκει να εκμεταλλευτεί την κατάσταση (σ.σ. αυτοσυστήνεται ως κληρονομιά της Οθωμανικής αυτοκρατορίας) αλλά συνεχώς χάνει γιατί ακόμα και τώρα οι Αιγύπτιοι μισούνε τους Οθωμανούς.

 

Who is Who

Ο Ριφάατ Σαίντ  γεννήθηκε το 1932  στην Αίγυπτο, είναι  φιλόσοφος, πολιτικός και συγγραφέας. Είναι κάτοχος διδακτορικού τίτλου. Κατέχει τη θέση του  γενικού γραμματέα του σοσιαλιστικού κόμματος National Progressive Unionist Party (Tagammu). Δυο από τα βιβλία του έχουν μεταφραστεί στην ελληνική γλωσσα. Το ένα είναι ο Μαρξισμός του Μέλλοντος , εκδόσεις «Ηρόδοτος», πρόλογος Ι.Θ. Μάζη.

 

 

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s