Η μεταναστευτική κρίση ακυρώνει τα «soft borders»

 Γιώργος  Ξ. Πρωτόπαπας

Η μεταναστευτική κρίση προκαλεί σοβαρές γεωπολιτικές αλλαγές στην Ευρώπη και θέτει σε αμφισβήτηση την πολιτική των «soft borders» που παραπέμπει στα ανοιχτά σύνορα, δηλαδή την ελεύθερη διακίνηση προσώπων και εμπορευμάτων σε κράτη – μέλη της Ευρωπαϊκής Ενωσης (ΕΕ) και τις διασυνοριακές συμφωνίες μεταξύ γειτονικών κρατών.

Οι ανεξέλεγκτες μεταναστευτικές ροές από τη Μέση Ανατολή έδωσαν την αφορμή σε κυβερνήσεις κρατών να κλείσουν τα σύνορά τους με στόχο τον περιορισμό εισόδου των προσφύγων. Το μεταναστατευτικό έχει προκαλέσει ισχυρούς κραδασμούς στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Ενωσης καθώς κάποια κράτη –μέλη αμφισβητούν τη Συνθήκη Σένγκεν, επιδιώκουν μια πιο αυστηρή μεταναστευτική πολιτική και επιθυμούν την ενίσχυση της ασφάλειας των εθνικών τους συνόρων.

Οι μαζικές εισροές των προσφύγων από τα τουρκικά παράλια στα ελληνικά νησιά με τελικό προορισμό κάποιες ευρωπαϊκές μεγαλουπόλεις επέφεραν πολυσύνθετες επιπτώσεις στην περιοχή της νοτιοανατολικής Ευρώπης. Το κλείσιμο της αποκαλούμενης «Βαλκανικής Οδού» επηρεάζει την ελεύθερη μετακίνηση μεταξύ πολιτών περιοχών γειτονικών κρατών αλλά και ακυρώνει και σχεδιασμούς για μεγάλες οικονομικές ενοποιήσεις περιοχών. Το σφράγισμα των συνόρων της Ουγγαρίας με τη Σερβία προκαλεί παρενέργειες στη διέλευση της ουγγρικής μειονότητας της σερβικής Βοΐβοντίνα προς την Ουγγαρία αλλά και αναστέλλει και τις όποιες φιλοδοξίες για μια διασυνοριακή οικονομική ένωση της Αλβανίας με τις αλβανόφωνες περιοχές των δυτικών Βαλκανίων (Κόσσοβο, Σκόπια).

Η μεταναστευτική κρίση που μαστίζει την Ευρώπη προκαλεί φόβο, ένα συναίσθημα που αποτελεί αποσταθεροποιητικό παράγοντα για τα ανοιχτά σύνορα της ΕΕ και που υπονομεύει την αρχή της αλληλεγγύης και τη συλλογική δράση. Οι εισροές προσφύγων σε συνδυασμό με την απειλή της ισλαμικής τρομοκρατίας οδήγησαν κυβερνήσεις να καταφύγουν σε αυστηρά μέτρα φύλαξης των εθνικών τους συνόρων ακόμη και αν αυτό σημαίνει αμφισβήτηση της Συνθήκης Σένγκεν. Την ενίσχυση των εθνικών συνόρων με στρατιωτικές και αστυνομικές δυνάμεις για την αποτροπή των μεταναστευτικών ροών προωθούν ευρωσκεπτικιστικοί κύκλοι.

Η Συνθήκη Σένγκεν βρίσκεται από το ξέσπασμα της μεταναστευτικής κρίσης στο στόχαστρό τους. Ο εθνικιστής πρωθυπουργός της Ουγγαρίας Βίκτορ Ορμπάν θα περιοδεύσει σε πρωτεύουσες της ΕΕ για να παρουσιάσει ένα σχέδιο δέκα σημείων για την προστασία των εξωτερικών συνόρων της ΕΕ και την ελεύθερη διακίνηση προσώπων και εμπορευμάτων εντός αυτής, που αποκαλείται «Σένγκεν 2.0».

Ο Ορμπάν παρουσίασε την πρότασή του σε συνεδρίαση της Διεθνούς Κεντρώων Δημοκρατών (CDI) στη Λισαβόνα. Θεωρεί το σχέδιο του αναγκαίο διότι κρίνει ως «λανθασμένη» την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη διαχείριση της μεταναστευτικής κρίσης. Η «Σένγκεν 2.0». θα παρουσιαστεί κυρίως στις χώρες του Visegrad (Ουγγαρία, Τσεχία, Σλοβακία και Πολωνία) καθώς και σε άλλες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες. Ο Ορμπάν επιδιώκει να καταστήσει σαφές στα κράτη – μέλη της ΕΕ ότι δεν είναι αποδεκτό κάποιος μέσα Βρυξέλλες (Ευρωπαϊκή Επιτροπή) να αποφασίσει ότι τα κράτη- μέλη της ΕΕ πρέπει να επιλύσουν τα δημογραφικά και οικονομικά τους προβλήματα μέσω της μετανάστευσης.

Παράλληλα η εμπλοκή του NATO στο Αιγαίο για τον περιορισμό των προσφυγικών ροών από την Τουρκία εγείρει και κάποιες ανησυχίες μήπως επεκταθεί ο ρόλος του με αφορμή το μεταναστευτικό. Η Ατλαντική Συμμαχία ενδέχεται να κρίνει σε μια περίπτωση σοβαρής συνοριακής κρίσης στην περιοχή της νοτιοανατολικής Ευρώπης ότι πρέπει να εμπλακεί με στόχο την επιβολή της ασφάλειας ώστε να μην αποσταθεροποιηθεί η ευρύτερη περιοχή, δηλαδή θα επέλθει μια στρατικοποίηση  των συνόρων υπό την επίβλεψη της.

Η μεταναστευτική κρίση έχει αρχίσει ήδη να υπονομεύει την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση και να αμφισβητεί τα επιτεύγματά της (Συνθήκη Σένγκεν). Το προσφυγικό, η ισλαμική τρομοκρατία και η χρηματοπιστωτική κρίση δοκιμάζουν τις αντοχές των κρατών –μελών απέναντι στο ευρωπαϊκό οικοδόμημα. Αν δεν υπάρξει μια ψύχραιμη και συλλογική αντιμετώπιση εγκυμονεί ο κίνδυνος να δημιουργηθούν προϋποθέσεις για αποδυνάμωση της ΕΕ και αποχώρησης κρατών – μελών με αποτέλεσμα να μετατραπεί η ευρωπαϊκή ήπειρος  σε  σύγχρονο «φρούριο-κράτος».

Αναδημοσίευση από New Republic.gr 

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s