Ευαίσθητες ισορροπίες για ΗΠΑ – Ρωσία και στη Ντόναλτ Τραμπ εποχή

Γιώργος Ξ. Πρωτόπαπας

H νίκη του Ντόναλτ Τραμπ εναντίον της Χίλαρι Κλίντον στις αμερικάνικες προεδρικές εκλογές αποτελεί μια σαφή αμφισβήτηση του ελιτίστικου κατεστημένου και στροφή προς τις συντηρητικές αξίες. Ο νεοεκλεγέντας πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ θα ορκιστεί στις 20 Ιανουαρίου 2017 και θα αναλάβει να καθοδηγήσει την υπερδύναμη για τα επόμενα τέσσερα χρόνια.

Ωστόσο η άσκηση της αμερικάνικης εξωτερικής πολιτικής που καθορίζει τη διεθνή ισορροπία δυνάμεων δεν είναι απλό πράγμα από τη στιγμή που διαδραματίζει σημαντικότατο ρόλο το κατεστημένο του State Department. Ο νέος αμερικανός πρόεδρος έχει δηλώσει τι θέλει να κάνει στον τομέα της εξωτερικής πολιτικής αλλά το θέμα είναι αν μπορεί να το κάνει.

Ο Τραμπ επιθυμεί την επαναπροσέγγιση με τη Ρωσία και το τέλος της αμερικανό – ρωσικής αντιπαράθεσης που επαναφέρει σε κάποιες περιπτώσεις και ψυχροπολεμικές μνήμες. Έχει δηλώσει ότι Ρωσία και ΗΠΑ θα πρέπει να συνεργαστούν για να ηττηθεί η τρομοκρατία και να αποκατασταθεί η παγκόσμια ειρήνη και ότι «άς αφήσουμε τη Ρωσία να διευθετήσει τη Μέση Ανατολή». Παράλληλα έχει επικρίνει το ΝΑΤΟ και έχει απειλήσει να αποσύρει τις ΗΠΑ από τη συμμαχία που ιδρύθηκε το 1949 για να αποτρέψει τη σοβιετική επιρροή.

Ωστόσο η παγκόσμια ισορροπία δυνάμεων που υπαγορεύεται από τα στυγνά εθνικά συμφέροντα των μεγάλων δυνάμεων για δημιουργία σφαιρών επιρροής με στόχο τον έλεγχο της διαχείρισης διεθνών θεμάτων αποτρέπει τάσεις για μια αμερικάνικη πολιτική απομονωτισμού. Η ευρωπαϊκή ασφάλεια μετά την αντίδραση της Μόσχας στην ουκρανική κρίση εμφανίζεται τρωτή. Η Ρωσία απέδειξε ότι έχει την ικανότητα να επηρεάζει τη δομή της ευρωπαϊκής ασφάλειας, να διεξαγάγει «proxy war», να ελέγχει τις ρωσόφωνες μειονότητες (Βαλτική) και να κάνει στρατιωτική επίδειξη δύναμης στα ευρωπαϊκό-νατοϊκά σύνορα. Η απερχόμενη κυβέρνηση του προέδρου Μπάρακ Ομπάμα στέλνει στην Ευρώπη το 2017 ως απάντηση στη ρωσική επιθετικότητα δύο νέες ταξιαρχίες με στόχο να κατευνάσει τις ανησυχίες των ευρωπαϊκών κρατών που συνορεύουν με τη Ρωσία. Ο γενικός γραμματέας της Ατλαντικής Συμμαχίας Γενς Στόλτενμπεργκ έστειλε ήδη το μήνυμα του προς τον νεοεκλεγέντα πρόεδρο τονίζοντας ότι η αμερικανική ηγεσία στο NATO παραμένει αμείωτα σημαντική. Μια αποχώρηση των ΗΠΑ από το ΝΑΤΟ θεωρείται δύσκολη καθώς θα υπάρξουν ισχυρές αντιστάσεις από κράτη -μέλη της ανατολικής Ευρώπης και της Βαλτικής που τρέφουν αντιρωσικά αισθήματα και δεν έχουν τη στρατιωτική υποδομή να αντιμετωπίσουν μια ενδεχόμενη ρωσική επίθεση.

Η συνεργασία ΗΠΑ και Ρωσία στην αντιμετώπιση της ισλαμικής τρομοκρατίας και της δραστηριότητας του ISIS στη Μέση Ανατολή είναι εφικτή και μπορεί να γίνει ακόμα πιο αποτελεσματική αν υπάρξει και σύγκλιση απόψεων για τη μεταπολεμική Συρία. Η εμπλοκή της Ρωσίας στο συριακό εμφύλιο υπέρ του καθεστώτος Μπασάρ Άσαντ άλλαξε τη ροή του αποδυναμώνοντας τους μαχητές του Ισλαμικού Κράτους σε Ιράκ και Συρία (ISIS) και την ανέδειξε σε διαμορφωτή της περιφερειακής ισορροπίας δυνάμεων.

Η καταπολέμηση του ISIS θεωρείται μια ad hoc συνεργασία που εξυπηρετεί και τις δύο πλευρές. Όμως τα εθνικά συμφέροντα και οι διαφορετικές συμμαχίες πάντα θα υφίστανται. Ο Τραμπ σε ομιλία του στο φιλο-ισραηλινο AIPAC δήλωσε ότι δεν εγκρίνει την πυρηνική συμφωνία με το Ιράν. Μεταγενέστερα δήλωσε ότι θα προσπαθήσει να την επαναδιαπραγματευτεί και ότι θα αυξήσει τις αμερικάνικες κυρώσεις εναντίον της Τεχεράνης. Η Ρωσία από την πλευρά της είναι σύμμαχος του Ιράν και το έχει στηρίξει με τη στάση της ως μόνιμο κράτος – μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών.

Ο Βλαντιμίρ Πούτιν για να συμφωνήσει σε μια νέα ειρηνική εποχή αμερικανο-ρωσικών σχέσεων θα ζητήσει κάποια ανταλλάγματα, όπως να αρθούν οι κυρώσεις προς τη χώρα του, να αναγνωριστεί η προσάρτηση της Κριμαίας και να γίνουν αποδεκτά τα ρωσικά συμφέροντα σε Συρία και Ουκρανία. Παράλληλα ο Πούτιν θέλει να σταματήσει την περαιτέρω διεύρυνσή του NATO προς την ανατολική Ευρώπη και την επέκταση της αμερικάνικης αντιπυραυλικής ασπίδας. Ένας ενδεχόμενος απομονωτισμός των ΗΠΑ θα δώσει στη Ρωσία την ευκαιρία να κινηθεί μέσα σε πολύ μεγάλη στρατηγική σφαίρα, θα περιορίσει την αμερικάνικη επιρροή σε Ευρώπη και Μέση Ανατολή και θα υπονομεύσει το status της υπερδύναμης.Οι αμερικανό-ρωσικές σχέσεις είναι ιδιαίτερα ευαίσθητες και το ενδεχόμενο να προκληθεί μια κρίση πριν την ανάληψη της προεδρίας από τον Ντόναλντ Τραμπ θα δημιουργήσει τετελεσμένα γεγονότα.

 

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s