Ο Ταγίπ Ερντογάν και οι αντοχές της τουρκικής κοινωνίας

Γιώργος Ξ. Πρωτόπαπας

Οι πολύνεκρες τρομοκρατικές επιθέσεις και η μείωση του ρυθμού ανάπτυξης της τουρκικής οικονομίας ίσως και να εξελιχθούν σε «Βατερλό» για τον πρόεδρο της χώρας Ταγίπ Ερντογάν όταν η τουρκική κοινωνία ξεπεράσει τα όρια των αντοχών της και αναζητήσει τρόπους μαζικής αντίδρασης.

Η τουρκική κοινωνία θρηνεί μεγάλο αριθμό νεκρών από τα ισλαμικά τρομοκρατικά χτυπήματα. Η πολύνεκρη τρομοκρατική επίθεση την παραμονή της Πρωτοχρονιάς στο διάσημο κλαμπ του Βοσπόρου Reina ήταν ένα μήνυμα του Ισλαμικού Κράτους σε Ιράκ και Συρία (ISIS) τόσο προς την κυβέρνηση της Άγκυρας όσο και προς το κοσμικό στοιχείο της χώρας. Η πρώτη ερμηνεία του χτυπήματος παραπέμπει σε αντίποινα για τη συμμετοχή της Τουρκίας στις στρατιωτικές επιχειρήσεις κατά του ISIS. Η δεύτερη παραπέμπει σε όσους τούρκους πολίτες ενστερνίζονται το δυτικό τρόπο ζωής και απορρίπτουν τις ισλαμικές συντηρητικές επιταγές.

To ISIS επιδιώκει να προκαλέσει αστάθεια στοχεύοντας την ισλαμική κυβέρνηση της Άγκυρας και διχάζοντας την τουρκική κοινωνία. Το χτύπημα στο Reina φαίνεται να εκμεταλλεύεται τους υφιστάμενους κοινωνικούς διαχωρισμούς. Το κοσμικό, αστικό, εξωστρεφή κομμάτι του πληθυσμού συνυπάρχει με τους συντηρητικούς και θρησκευόμενους πολίτες. Το γεγονός ότι 347 χρήστες των πλατφόρμων κοινωνικής δικτύωσης (social media) εξέφρασαν στήριξη στο μακελειό του Reina δεν μπορεί να αγνοηθεί και καταγράφει μια τάση που επιδοκιμάζει μεγάλης εντάσεως ισλαμικές επιθέσεις σε στόχους που εκφράζουν το δυτικό τρόπο ζωής.

Όμως η μείωση του ρυθμού της τουρκικής οικονομίας επηρεάζει όλο το σύνολο του πληθυσμού – κοσμικούς, συντηρητικούς, θρησκευόμενους, μειονότητες. Ο οίκος αξιολόγησης Moody’s εκτιμάει ότι η τουρκική οικονομία θα αναπτυχθεί την επόμενη τριετία μόλις κατά 2.7%,τιμή σαφέστατα χαμηλότερη από τη μέση ανάπτυξη 5,5% της τετραετία 2010 – 2014. Το Τουρκικό  Ινστιτούτο Στατιστικής έδειξε ρυθμό ανάπτυξης πολύ πιο κάτω των προσδοκιών καθώς η οικονομία συρρικνώθηκε κατά 1,8% το τρίτο τρίμηνο του 2016. Το έτος 2017 δεν προβλέπεται ευοίωνο για την τουρκική οικονομία και τα καμπανάκια κινδύνου έχουν ήδη χτυπήσει. Τα προβλήματα του 2016 ενδέχεται να συνεχιστούν τουλάχιστον κατά το πρώτο εξάμηνο του νέου έτους. Οι αναταράξεις στον ιδιωτικό τομέα, η νευρικότητα του τραπεζικού τομέα, η αύξηση της ανεργίας και η μείωση των εισοδημάτων φαίνεται να είναι αναπόφευκτη. Η κυρία αιτία της απαισιόδοξης πρόβλεψης είναι η εξάρτηση της τουρκικής οικονομίας από ξένα κεφάλαια και το γεγονός ότι αυτά φεύγουν από τη χώρα με την αύξηση της συναλλαγματικής ισοτιμίας του δολαρίου έναντι της τουρκικής λίρας.

Η τουρκική οικονομία απαιτεί μια τεράστια εισροή κεφαλαίων για να χρηματοδοτήσει τις επενδύσεις και εάν αυτά δεν βρεθούν αυξάνονται και οι πιθανότητες νομισματικής κρίσης. Ένας μεγάλος αριθμός τουρκικών εταιρειών που έχουν χρέος σε δολάριο έχουν δυσκολία στο να εξοφλήσουν τις δανειακές τους υποχρεώσεις όταν αυξάνεται η αξία του. Πολλές ιδιωτικές εταιρείες που έχουν δανειστεί σε ξένο νόμισμα αντιμετωπίζουν σοβαρά ελλείμματα από τον υπερδανεισμό του 2010 και από το γεγονός ότι η τουρκική λίρα έχει υποτιμηθεί σημαντικά έναντι των ξένων νομισμάτων. Έκθεση της Κεντρικής Τράπεζας αναφέρει ότι εταιρείες που δραστηριοποιούνται κυρίως στους τομείς της βιομηχανίας, των κατασκευών και της παροχής υπηρεσιών παρουσίασαν καθαρό έλλειμμα 213 δισ. δολάρια στο τέλος του Σεπτεμβρίου 2016, μια εντυπωσιακή αύξηση της τάξης του 228% σε σύγκριση με τα 65 δισ. δολάρια του Σεπτεμβρίου 2009.

Οι λάθος επιλογές του Ταγίπ Ερντογάν έχουν δημιουργήσει ένα κύκλο αίματος και ανασφάλειας που ενδέχεται να δοκιμάσει τις αντοχές της τουρκικής κοινωνίας. Αν τα πολύνεκρα ισλαμικά τρομοκρατικά χτυπήματα γίνουν σύνηθες φαινόμενο στη γειτονική χώρα τότε οι πολίτες θα διαπιστώσουν ότι πληρώνουν πολύ βαρύ φόρο αίματος για την αρχική επιλογή του Ερντογάν να προσφέρει οικονομική και υλική υποστήριξη στο ISIS. Αν η Τουρκία καταρρακωθεί και οι ρυθμοί ανάπτυξης πέσουν σε επικίνδυνα μη αναστρέψιμα επίπεδα, οι πολίτες αντιμετωπίσουν σοβαρά προβλήματα διαβίωσης τότε η κατάσταση μπορεί να γυρίσει εναντίον του νέου «σουλτάνου». Ο Ερντογάν αγνοεί την τουρκική κοινωνία εξαιτίας της έπαρσής, της μεγαλομανίας και του αυταρχισμού του. Όμως θα πρέπει πάντα να θυμάται το αποτυχημένο πραξικόπημα της 15ης Ιουλίου 2016 και το μαζικό κύμα των βίαιων διαδηλώσεων που ξέσπασε τον Ιούνιο του 2013 εναντίον των νεοοθωμανικών του σχεδίων για την ανάπλαση του πάρκου Γκεζί της πλατείας Ταξίμ.

 

newrepublic

 

 

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s