H μεγάλη «γεωπολιτική σκακιέρα» του Βλαντίμιρ Πούτιν

Γιώργος Ξ. Πρωτόπαπας

Η συμμετοχή της ρωσικής διπλωματίας στη λήψη αποφάσεων για το μέλλον της Συρίας, η προσέγγιση στη Λιβύη και το πάτημα στα δυτικά Βαλκάνια ίσως να υποδηλώνουν και αλλαγή του μετα-ψυχροπολεμικού παγκόσμιου συστήματος ασφαλείας που έχει κύριο χαρακτηριστικό του γνώρισμα την αμερικάνικη ηγεμονία. O νέος αμερικανός πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ έχει ταχθεί υπέρ της εξομάλυνσης των αμερικανο-ρωσικών σχέσεων και επιθυμεί τη συνεργασία της Μόσχας στην καταπολέμηση του Iσλαμικού Κράτους σε Συρία και Ιράκ (ΙSIS).

Η Ρωσία εξελίσσεται πλέον σε μεγάλη δύναμη με ουσιαστική παρέμβαση στη λήψη αποφάσεων «καυτών» διεθνών θεμάτων – ισότιμος εταίρος απέναντι στις ΗΠΑ στη διαμόρφωση της ισορροπίας δυνάμεων στη Συρία και στην ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής. Ο ρώσος πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν κατάφερε να διασφαλίσει τα ρωσικά εθνικά συμφέροντα σε Συρία και και να επιβάλλει τη δική του ατζέντα σε μια μεταπολεμική Συρία (διασφάλισε την παραμονή προέδρου Μπασάρ Άσαντ στην εξουσία).

Επιπλέον η Μόσχα επιδιώκει να αποκτήσει ερείσματα και στην ανατολική Μεσόγειο με τη Λιβύη να εμφανίζεται ως ιδανικός υποψήφιος. Η επιρροή στην πολιτική σκηνή της Λιβύης θεωρείται μια από τις προτεραιότητες της ρωσικής εξωτερικής πολιτικής. Το γεγονός ότι στρατάρχης του Λιβυκού Εθνικού Στρατού (LNA) Χαλίφα Χάφταρ επισκέφθηκε το αεροπλανοφόρο Admiral Kuznetsov θεωρείται μια κίνηση συμβολικής σημασίας με πολλαπλά μηνύματα. Ο Χάφταρ είναι η ηγετική προσωπικότητα της Βεγγάζης και της ανατολικής Λιβύης που χαρακτηρίζεται από τους πρώην μαχητές της εξέγερσης κατά του Μουαμάρ Καντάφι υπόλειμμα του καθεστώτος του. Η Μόσχα προσπαθεί να προσεγγίσει και τις άλλες παρατάξεις και φράξιες της Λιβύης – Κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας (GNA) και την ηγεσία της Μισράτα.

Η Ρωσία προσεγγίζει, σύμφωνα με αναλυτές, τη Λιβύη με βάση δυο επιλογές: (α) μια προσέγγιση διπλωματική και πολιτική που να απευθύνεται σε όλους τους βασικούς διαμορφωτές της εξουσίας της Λιβύης και β) μια επιθετική προσέγγιση με στήριξη στο Χάφταρ και στην ανατολική Λιβύη με στόχο την αλλαγή στην ισορροπία δυνάμεων που να ευνοεί τον LNA για να κυριαρχήσει στην Τρίπολη και να θέσει υπό έλεγχο το μεγαλύτερο μέρος των ενεργειακών πηγών της χώρας Η Μόσχα επιδιώκει να επαναφέρει και τα συμβόλαια των δισεκατομμυρίων δολαρίων που είχε συνάψει επί εποχής Καντάφι στον τομέα της ενέργειας και της άμυνας.

Η επιστροφή της Μόσχας στα Βαλκάνια μέσω Σερβίας και Σερβικής Δημοκρατίας της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης (Republika Srpska) αποτελεί ένα ακόμη στόχο της ρωσικής διπλωματίας. Ο Βλαντιμίρ Πούτιν μπορεί να ασκήσει μεγάλη επιρροή στο Βελιγράδι και να τη χρησιμοποιήσει για να κλιμακώσει είτε για να αμβλύνει εθνοτικές εντάσεις. Οι επισκέψεις ρώσων κυβερνητικών αξιωματούχων γίνονται ολοένα και πιο συχνές στο Βελιγράδι. Η μη αναγνώριση του Κοσόβου από τη Μόσχα είναι μια πράξη που έχει θετικό αντίκτυπο στα αισθήματα των σέρβων προς τη Ρωσία. Οι πωλήσεις όπλων από τη Ρωσία στη Σερβία αποτελούν άλλη μια διάσταση των διμερών σχέσεων και έχουν ιδιαίτερη σημασία. Το Βελιγράδι εμφανίζεται από την πλευρά του πρόθυμο να αυξήσει τις ρωσικές πωλήσεις όπλων. Η Μόσχα από την άλλη πλευρά επιθυμεί να δημιουργήσει πιο στενές αμυντικές σχέσεις με τη Σερβία. Η Σερβική Αεροπορία θα παραλάβει έξι μαχητικά MiG-29M2, τα οποία θα συμπληρώσουν την υπάρχουσα δύναμη των τεσσάρων MiG-29 που απέμειναν από το στόλο των 14 MiG-29B και τα 2 MiG-29UB που διέθετε το 1999.

H Republika Srpska θεωρείται ο δεύτερος σύμμαχος της Ρωσίας στην περιοχή των δυτικών Βαλκανίων. Ο Βλαντιμίρ Πούτιν έχει συνάψει στενές σχέσεις με τον πρόεδρο της Republika Srpska Μίλοραντ Ντόντικ ο οποίος έχει ανακοινώσει ότι θα διεξαχθεί δημοψήφισμα το 2018 για ανεξαρτησία. Ο Ντόντικ ο οποίος έχει όραμα την ένωση των όλων των σέρβων αποκάλεσε τον πρεσβευτή των ΗΠΑ «αποδεδειγμένο εχθρό» του σερβικού πληθυσμού.

Η Ρωσία υπό το Βλαντιμίρ Πούτιν αρχίζει σταδιακά να δημιουργεί τις προϋποθέσεις για να επανακτήσει ένα μέρος από τις παλιές της σφαίρες επιρροής σε Μέση Ανατολή και Ευρώπη ώστε να αποτελέσει ένα ισότιμο εταίρο των ΗΠΑ του προέδρου Ντόναλτ Τράμπ οποίος δίνει βάρος στο εσωτερικό. Η Μόσχα αν η νέα διοίκηση της Ουάσιγκτον ακολουθήσει μια πολιτική περιορισμένου ρόλου σε διάφορες περιοχές (Μέση Ανατολή, Ευρώπη) θα έχει την ευκαιρία να κινηθεί πιο ελεύθερα από τη στιγμή που θα τερματιστεί το ψυχροπολεμικό κλίμα, απόρροια της εξωτερικής πολιτικής του πρώην προέδρου Μπάρακ Ομπάμα.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s